پایان سلطه گوگل در اروپا

موتور جستجوی فرانسوی «کوانت» (Qwant) در سال ۲۰۱۳ با یک هدف بزرگ و جاه‌طلبانه راه‌اندازی شد: ایجاد یک جایگزین بومی و امن در برابر سلطه بی‌رقیب گوگل در قاره اروپا. تمرکز اصلی این موتور جستجو بر پایه احترام مطلق به حریم خصوصی کاربران بنا شده است؛ به این معنا که کوانت برخلاف رقبای آمریکایی خود، اطلاعات شخصی کاربران را ردیابی نمی‌کند، کوکی‌های تبلیغاتی متجاوز به حریم خصوصی را به کار نمی‌گیرد و تاریخچه جستجوهای افراد را برای فروش به شرکت‌های تبلیغاتی ذخیره نمی‌سازد.

 

یکی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد کوانت، ارائه نتایج جستجوی بی‌طرفانه است؛ چرا که این پلتفرم از ایجاد «حباب فیلتر» (Filter Bubble) جلوگیری می‌کند و به تمام کاربران (فارغ از پیشینه یا موقعیت جغرافیایی آن‌ها) نتایج یکسانی را نشان می‌دهد. با وجود حمایت‌های سیاسی و مالی گسترده از سوی دولت فرانسه، کوانت در طول سال‌های گذشته برای جذب سهم بازار با چالش‌های فنی و رقابتی سختی روبرو بوده است، اما تحولات حاکمیتی اخیر در اروپا، فرصتی دوباره به این ابزار بومی بخشیده است.

 

اتحادیه اروپا در راستای کاهش وابستگی خود به غول‌های فناوری آمریکایی، گام عملی و نمادین بزرگی برداشته است. بر اساس استراتژی جدید این نهاد، پارلمان اروپا به طور رسمی استفاده از گوگل را به عنوان موتور جستجوی پیش‌فرض در تمام رایانه‌های اداری خود متوقف می‌کند تا یکی از بزرگ‌ترین جابه‌جایی‌های نرم‌افزاری در ساختار مدیریتی قاره سبز رقم بخورد.

 

از چهارم ژوئن ۲۰۲۶، تمامی جستجوهای اینترنتی که از طریق نوار آدرس مرورگرهای پرکاربرد «فایرفاکس» و «مایکروسافت اج» در سیستم‌های پارلمان انجام می‌شوند، به صورت خودکار و پیش‌فرض توسط موتور جستجوی فرانسوی کوانت (Qwant) پردازش خواهند شد. البته این تغییر به معنای ممنوعیت مطلق نیست؛ کارمندان پارلمان همچنان می‌توانند به صورت دستی به وب‌سایت گوگل یا هر موتور جستجوی دیگری مراجعه کنند یا تنظیمات پیش‌فرض مرورگر خود را تغییر دهند، اما تغییر حالت اولیه سیستم‌ها، ضربه حیثیتی و استراتژیک محکمی به انحصار گوگل است.

 

مقامات ارشد اتحادیه اروپا در ایمیلی توجیهی که برای کارکنان خود ارسال کرده‌اند، صراحتاً اعلام نموده‌اند که این تصمیم در راستای پایبندی جدی پارلمان به اصول «حاکمیت دیجیتال» و ارتقای سطح حفاظت از داده‌های حساس و خصوصی اتخاذ شده است. در این مکاتبات، از کوانت به عنوان ابزاری یاد شده که برخلاف پلتفرم‌های آمریکایی، ساختار خود را بر پایه امنیت اطلاعات و عدم ردیابی کاربران استوار کرده است.

 

این اقدام پارلمان، بخشی از یک نقشه راه کلان‌تر است که قرار است توسط کمیسیون اروپا در قالب یک «بسته حاکمیتی جامع» رونمایی شود. اروپا تمایل دارد زنجیره تامین دیجیتال خود را از زیر سایه واشنگتن خارج کند. در این میان، دولت فرانسه نقشی پیش‌رو و رادیکال‌تر ایفا می‌کند؛ پاریس در برنامه‌ای موازی مصمم است تا وابستگی سیستم‌های دولتی خود را به مایکروسافت و سایر شرکت‌های سیلیکون ولی قطع کند. تعویض سیستم‌عامل ویندوز با توزیع‌های بومی لینوکس و همچنین جایگزینی ابزارهای ارتباطی محبوبی چون زوم و تیمز با نرم‌افزار بومی «ویزیو» (Visio) برای برگزاری کنفرانس‌های ویدیویی، گواه خط‌مشی جدید اروپا برای مرزبندی با فناوری‌های فرامرزی است.