به گزارش بی بدیل پرداز ایلان ماسک با دخترانه خواندن اینستاگرام و تمسخر کاربران آن، موج جدیدی از جنجالهای رسانهای را علیه شرکت متا به راه انداخته است.
شلیک جنسیتی ماسک به امپراتوری زاکربرگ
رقابت دیرینه میان دو پادشاه دنیای فناوری، یعنی ایلان ماسک و مارک زاکربرگ، وارد فاز جدیدی از جنگ روانی شده است. ایلان ماسک، مرد شماره یک تسلا و اسپیسایکس که به اتخاذ مواضع تند و جنجالهای توئیتری شهره است، این بار با یک اظهارنظر جنسیتزده، پلتفرم محبوب «اینستاگرام» را هدف قرار داده تا بار دیگر توجه رسانهها و کاربران جهانی را به سمت خود و شبکه اجتماعیاش، یعنی X (توییتر سابق)، جلب کند.
ماجرا از کجا آغاز شد؟ «اینستاگرام برای دختران است»
همه چیز از یک بحث وایرالشده در شبکه اجتماعی X شروع شد؛ جایی که کاربران در یک رشته توئیت (Thread) به شوخی درباره رفتارهای روتین مردم در فضاهای مجازی و ارتباط آن با سن و سالشان صحبت میکردند. موضوعاتی مثل انتشار بیوقفه استوری، پست کردن عکس غذاهای خانگی و استفاده از گیفها. ایلان ماسک که همواره در پلتفرم خودش پرسه میزند، نتوانست جلوی خودش را بگیرد و با کامنتی کوتاه اما انفجاری نوشت: «اینستاگرام برای دختران است.»
اما این پایان ماجرا نبود. ماسک برای اینکه مطمئن شود پیام نیشدارش به درستترین شکل ممکن! به مخاطب رسیده، در پاسخ به واکنشهای سیلآسای کاربران، کامنت دوم و بسیار تندتری را منتشر کرد: «گاهی مردهای بالغ، آدرس پروفایل اینستاگرامشان را برای من میفرستند و من در دلم میگویم: داری تغییر جنسیت میدهی یا چی؟»
روانشناسی جنجال؛ تخصص بلامنازع ایلان ماسک
این اولین بار نیست که ماسک از ادبیاتی اینچنینی استفاده میکند. نگاهی به پیشینه او نشان میدهد که او بارها از فرآیندهای تغییر جنسیت و
فرهنگ اصطلاحاً «ووک» (Woke) در آمریکا انتقاد کرده است. او در این اظهارنظر، محتوای بصری، روزمره و سرگرمکننده اینستاگرام را «سطحی و زنانه» قلمداد کرده و در ذهن خود، آن را در برابر فضای زمخت، سیاسی و مثلاً «جدی» شبکه X قرار داده است.
بسیاری از تحلیلگران حوزه رسانه معتقدند این رفتارها اصلاً مهارنشده و هیجانی نیستند؛ بلکه ماسک تخصصی فراتر از موشکسازی دارد و آن «مهندسی افکار عمومی از طریق عصبانی کردن کاربران» است. او میداند چگونه با دست گذاشتن روی گسلهای اجتماعی، تا روزها تیتر اول رسانهها باقی بماند.
استراتژی تخریب رقیب؛ جنگ سرد میان X و متا
پشت این شوخیهای خشن و متلکهای جنسیتی، یک استراتژی تجاری کاملاً جدی نهفته است: تخریب پلتفرمهای رقیب برای بالا کشیدن X. ماسک تقریباً همزمان با این توئیتها، به ساختار الگوریتمهای رقیب هم حمله کرد و مدعی شد: «فقط شبکه X منبعباز (Open Source) و شفاف است؛ شرکتهای دیگر (مانند متا) پشت درهای بسته نتایج را دستکاری میکنند.»
این جنگ علنی پیش از این نیز بارها تکرار شده است. رابطه تیرهوتار ماسک و زاکربرگ حتی تا مرز دعوت به «مبارزه درون قفس» (Cage Match) هم پیش رفت. ماسک همین چندی پیش اپلیکیشن واتساپ را سیبل حملات خود قرار داد و با گفتن این جمله که «به واتساپ نمیتوان اعتماد کرد»، از کاربران خواست برای تماسهای امن خود به بخش پیامرسان X کوچ کنند.
کاتالیزوری به نام تبلیغات تجاری و قابلیتهای جدید X
ماسک تلاش میکند X را به عنوان تنها پناهگاه آزادی بیان و گفتگوهای نخبگانی معرفی کند. او با برچسب زدن به اینستاگرام به عنوان یک پلتفرم بیارزش و تفننی، درصدد است ارزش برند رقیب را پایین بیاورد. این پاپکورن رسانهای که ماسک برای مخاطبان آماده کرده، دقیقاً در خدمت جلب توجه به قابلیتهای تازه راهاندازی شده پلتفرم خودش است؛ قابلیتهایی مانند سیستم پیامرسانی رمزگذاریشده و تماسهای صوتی و تصویری پیشرفته (مانند سرویس XChat) که مستقیماً برای رقابت با واتساپ و بقیه پیامرسانها طراحی شدهاند.
شمشیر دو لبه؛ وقتی جنجال بومرنگ میشود
اگرچه استراتژی جنجالآفرینی ماسک همیشه برای او کلیک و دیدهشدن به همراه میآورد، اما این بار ورق تا حدودی برگشته است. این ادبیات جنسیتی و تمسخر هویتهای فردی، موج بزرگی از انتقادات را علیه او برانگیخته است. بسیاری از کاربران، کارشناسان تبلیغات و حتی حامیان سابق او، این اظهارات را «زنستیزانه»، «قدیمی» و «زننده» توصیف کردهاند.
در دنیای مدرن تجارت، اینگونه رفتارهای ساختارشکنانه میتواند به قیمت از دست رفتن بخش دیگری از آگهیدهندگان بزرگ شرکتی تمام شود که ترجیح میدهند برندشان با بیانات جنجالی و حاشیهساز مالک پلتفرم گره نخورد. باید دید آیا زاکربرگ با آرامش همیشگیاش به این متلک پاسخ خواهد داد یا خیر.